Leren en ontwikkelen vanuit een handvol vragen

screenshot-2017-04-08-at-06-47-23Komend schooljaar bespreken, bevragen, onderzoeken, analyseren en presenteren we met onze leerlingen communicatie, kracht en duurzaamheid. Die kernconcepten staan elk drie maanden centraal in het leren. Ze zijn de verbinder in de school tussen iedereen. Ook al heeft elke leerling haar of zijn eigen leerplan, dagelijks hebben we het in gastlessen, kringgesprekken, debatten e.d. over een aspect van het kernconcept. Dat doen we door elke week een verbindend thema te geven. Die thema´s vormen samen een rode draad die leerlingen het kernconcept leert herkennen.

Uiteindelijk is het kernconcept een keuze van de school. En gaat het niet alleen om de inhoud van onze kernconcepten, maar om de manier van vragen die we leerlingen leren binnen de kernconcepten. Elk kernconcept leert je als leerling uiteindelijk vragen stellen en inzichten verwoorden.

Aan de kernconcepten verbinden we steeds een of twee tijdvakken. Het kernconcept communicatie gaat in op de tijd van regenten en vorsten (6). In het kernconcept communicatie onderzoeken leerlingen de werking van verbale en non-verbale communicatie. Leerlingen leren de leerdoelen over tijdvak 6 (geïntegreerd met doelen over aardrijkskunde, economie en levensbeschouwing). Dat gebeurt mede aan de hand van vragen als deze. Hoe en waarom veranderen omgangsvormen en gebruiken? Hoe ontstaat en verandert taal? Hoe werken symbolen? Het kernconcept kracht gaat in op de tijd van pruiken en revoluties (7) en de tijd van burgers en stoommachines (8). In het kernconcept kracht onderzoeken leerlingen staatsvormen en machtsstructuren. Kernvragen zijn onder andere: Hoe ontstaan dictaturen? Hoe komen mensen succesvol in verzet tegen onvrijheid? Ook onderzoeken leerlingen het aardrijkskundige en natuurkundige aspect van kracht. Hoe werken natuurkrachten? Hoe ontstaan natuurrampen? Hoe voorspellen we en beschermen we ons tegen natuurrampen? Het kernconcept duurzaamheid gaat in op de tijdvakken van de wereldoorlogen (9) en tijd van de televisie en computer (10). In het kernconcept duurzaamheid onderzoeken leerlingen duurzaam denken over gebruik van (grond)stoffen en samenleven. Kernvragen zijn onder andere: Hoe beheren en beschermen we natuur? Hoe produceer en consumeer je zo schoon mogelijk? Wat zijn de mogelijkheden van hergebruik en nieuwe technologie? Hoe kunnen mensen zo goed mogelijk samen zorgen voor de openbare ruimte (straat, wijk, school etc.)? Aan de kernvragen verbinden we ook zoveel mogelijk science-aanbod (techniek, natuurkunde, biologie en verzorging).

Ieder kernconcept bouwen leerlingen en docenten op aan de hand van weekthema´s (voor 1-2 weken) die de leerlingen een rode draad bieden. Bijvoorbeeld binnen het kernconcept ontdekkingen (over ontdekkingsreizen en wetenschappers vroeger en nu): heelal, weer en klimaat, ontdekkingsreizigers, grote uitvinders, grote denkers, middeleeuwen, nieuwe technologie. De docenten ontwerpen binnen elk kernconcept 1-3 overkoepelende opdrachten die de leerlingen vragen begrippen te verbinden met elkaar en inzichten uit te leggen. Voorbeelden van opdrachten in de afgelopen jaren: een talkshow van leerlingen voor ouders (communicatie), een gala van de korte film (communicatie), een proevenroute (´NEMO´) van leerlingen voor ouders (kracht) en een ontwerp voor de stad van de toekomst (duurzaamheid). Leerlingen krijgen daarnaast de ruimte om eigen leervragen te formuleren en die binnen of buiten de opdrachten te onderzoeken. Op die manier krijgen leerlingen die méér willen weten over een aspect van het kernconcept ruimte door te vragen.